Wał Pomorski cz.2

Ciąg dalszy artykułu o Wale Pomorskim część 1

Przypomnijmy:

Wał Pomorski (niem. Pommernstellung – Pozycja Pomorska) – linia niemieckich umocnień wybudowanych w latach 1932 – 1943, znajdujących się na Pomorzu Zachodnim, na długości ponad 300 km.

Rubież, biegnąca od Darłowa aż do Gorzowa Wielkopolskiego, liczyła ponad 900 żelbetonowych obiektów (schrony, różnego typu stanowiska) uzupełnione transzejami, zasiekami i innymi przeszkodami. Ten legendarny pas umocnień rozciąga się pośród licznych lasów, jezior i bagien. Zapora ta miała za zadanie zablokować wojskom radzieckim i polskim wejście do Berlina. Bezskutecznie.

Biały Bór

Odcinek B. – Baldenburg (Biały Bór) od jeziora Cieszęcino do południowego brzegu jeziora Bielskiego.
Biały Bór leży na przesmyku między Jeziorem Łobez a Jeziorem Bielsko. Krzyżują się tu dwie drogi (Szczecinek-Miastko i Człuchów-Bobolice). W rejonie tym wybudowano 9 żelbetonowych schronów. Podobnie jak w przypadku umocnień koło Szczecinka zlokalizowane są one na zachód od miasta. Wszystkie schrony wybudowane zostały w 1934 roku. Pozycje obronne wzmocniono potrójną linią transzei, natomiast obronę przeciwpancerną stanowiły: przeszkody naturalne w postaci jezior, tereny podmokłe, rów oraz działa przeciwpancerne.

2,7 km szlak łączy 7 schronów wykonanych w 1934 roku (czas przejścia ok. 1 h). Wśród nich unikatowy bunkier umieszczony w kamienicy, schron bojowo – obserwacyjny z zachowanym dzwonem obserwacyjnym oraz najmniejszy na Wale Pomorskim Panzerwerk 996 (schron z dwustrzelnicową półkopułą pancerną). Przy drodze w kierunku Szczecinka został wybudowany schron – garaż na armatę przeciwpancerną. W latach 30. XX wieku obiekt był zamaskowany budynkiem gospodarczym. Wszystkie schrony są dobrze zachowane.

1. Schron bojowo-obserwacyjny B.6

Aby dotrzeć do jednosektorowego schronu bojowego ze stanowiskiem obserwacyjnym, w którym zachował się dzwon pancerny, należy się udać ulicą A. Mickiewicza do końca. Na końcu ulicy znajduje się niewielki parking. Następnie wzdłuż widocznego po prawej stronie jeziora prowadzi wygodna ścieżka spacerowa przez las. Wzdłuż ścieżki na skarpie po lewej stronie wije się dawna transzeja, natomiast po prawej, na stoku opadającym do jeziora, widoczne są ślady rowu przeciwczołgowego. Nieco dalej transzeja przechodzi na prawą stronę ścieżki i doprowadza do zachowanego schronu bojowego ze stanowiskiem obserwacyjnym, w którym zachował się pancerny dzwon typu 9P7, o odporności C i wadze około 2 ton, z czterema szczelinami do obserwacji przedpola.

2. Dwusektorowy schron bojowy B.9

Schron bojowo – obserwacyjny B.9 jest wykonany na takim samym planie co schron B.6 z tą różnicą, że ten wyposażono w stanowisko obserwatora artylerii pod pancerzem.
Składa się z jednej izby bojowej, pomieszczenia odpoczynku, pomieszczenia obserwatora artylerii oraz przedsionka.

3. Schron bojowo-obserwacyjny

Obiekt z jedną izbą bojową, stan zachowania dobry, b. dobrze zachowane podpory na siatkę maskującą.

4. Schron bojowy B.9

Schron bojowo – obserwacyjny B.9 jest wykonany na takim samym planie co schron B.6 z tą różnicą, że ten wyposażono w stanowisko obserwatora artylerii pod pancerzem.
Składa się z jednej izby bojowej, pomieszczenia odpoczynku, pomieszczenia obserwatora artylerii oraz przedsionka.

5. Schron bojowy B.7

Dwusektorowy schron bojowy B.7 – składał się z dwóch pomieszczeń (izb) bojowych, z pomieszczenia pogotowia i przedsionka, posiadał wewnętrzną strzelnicę broniącą wejścia. W tym roku (1934) strzelnice te nie posiadały jeszcze przeciw-rykoszetowych szczelin.

6. Schron bojowy

Obiekt z 1934 r. z jedną izbą bojową, stan zachowania dobry. O oznaczeniu B.27.

7. Schron bojowo-obserwacyjny B.9

Schron bojowo – obserwacyjny B.9 jest wykonany na takim samym planie co schron B.6 z tą różnicą, że ten wyposażono w stanowisko obserwatora artylerii pod pancerzem.
Składa się z jednej izby bojowej, pomieszczenia odpoczynku, pomieszczenia obserwatora artylerii oraz przedsionka.

8. Dwusektorowy schron bojowy B.5

Na skrzyżowaniu dróg na Szczecinek i Koszalin znajduje się najciekawszy na tym odcinku schron (B.5). Jest to dwusektorowy schron bojowy posiadający dwa wejścia. Został on wkomponowany w budynek mieszkalny. W przeszłości obie strzelnice były zamaskowane oszklonymi oknami identycznego rozmiaru co okna w części mieszkalnej umieszczonej nad schronem. Obecnie okna te są zamurowane, a wejście do schronu jest niemożliwe.
Budynek ten jest ciekawym i rzadkim na Wale Pomorskim przykładem maskowania schronów. Za jego ślepymi oknami kryje się dwusektorowy schron bojowy wypełniający niemal cały parter budynku.
Zadaniem schronu było ryglowanie drogi wylotowej z miasta, która na jego przedpolu przebiega pomiędzy dwoma jeziorami. Obecnie schron jest częścią prywatnego budynku mieszkalnego.

9. Schron bojowy B.4 – Panzerwerk 996

W bezpośrednim sąsiedztwie ulicy Wysoki Kamień, na wzgórzu górującym nad miastem zachowały się ruiny schronu bojowego Panzerwerk 996.
Schron wyposażony był w kopułę 2-strzelnicową dającą kąt ostrzału 130 stopni. Jest on najbardziej zniszczonym obiektem na tym odcinku.
Panzerwerk 996 to najmniejszy obiekt tego typu na Wale Pomorskim. Nie posiadał przedsionka a jedynie izbę do wypoczynku dla obsługi ciężkiego karabinu maszynowego (4 żołnierzy). Ckm umieszczony był w kopule dwustrzelnicowej (bardzo rzadko stosowanej w fortyfikacji niemieckiej). Ostrzał w dwóch kierunkach bardzo utrudniał możliwość pokonania przestrzeni między jeziorem Bielsko a jeziorem Łobez.

10. Schron bierny B.2

Schron bierny (B.2) – garaż na działko przeciwpancerne, jako jedyny na tym odcinku posiadał klasę odporności C. Pozostałe schrony posiadają klasę B1. Schron został wybudowany w 1934 roku.
W pierwszym pomieszczeniu przechowywano działko 37 mm (Panzerabwehrkanone 36), przyrządy do jego konserwacji oraz amunicję. Artylerzyści przebywali w drugiej izbie, w której było 6 prycz. W trakcie ostrzału artylerii przeciwnika obsługa i działko chroniły się w obiekcie. Podczas ataku przeciwnika działko wytaczano na pozycję polową w pobliżu schronu i stamtąd prowadzono ostrzał dróg z południa lub wschodu.
Bliskie sąsiedztwo głównej drogi wymusiło na budowniczych konieczność zamaskowania schronu szopą.

11. Schron bojowy

Obiekt z dwoma izbami bojowymi w stanie dobrym bez pancerzy.

Wszystkie zdjęcia wykonano w maju 2020.

Artykuł powstał w oparciu o mapę interaktywną Wału Pomorskiego oraz serwis fotopolska.eu